Chuyển tới nội dung chính

Quản lý yêu cầu — 要件定義（ようけんていぎ）

要件定義 là giai đoạn quan trọng nhất trong vòng đời phát triển phần mềm tại Nhật. Sai sót ở giai đoạn này sẽ kéo theo chi phí sửa chữa gấp 10 lần ở giai đoạn sau.

1. Cấu trúc thư mục 10_要件定義​

  • 📁 10_要件定義（ようけんていぎ）
    • 📁 101_要求管理（ようきゅうかんり）
      • 📄 ヒアリングシート（ひありんぐ） — Phiếu phỏng vấn khách hàng
      • 📄 ヒアリング議事録（ぎじろく） — Biên bản cuộc họp phỏng vấn
      • 📄 要求一覧（ようきゅういちらん） — Danh sách tất cả yêu cầu
    • 📁 102_業務要件（ぎょうむようけん）
      • 📄 業務フロー図（ぎょうむふろーず） — Sơ đồ quy trình nghiệp vụ
      • 📄 業務要件定義書 — Tài liệu yêu cầu nghiệp vụ
      • 📄 用語集（ようごしゅう） — Bảng thuật ngữ dự án
    • 📁 103_システム要件（しすてむようけん）
      • 📄 システム要件定義書 — Tài liệu yêu cầu hệ thống
      • 📄 画面一覧（がめんいちらん） — Danh sách màn hình
      • 📄 機能一覧（きのういちらん） — Danh sách chức năng
      • 📄 非機能要件（ひきのうようけん） — Yêu cầu phi chức năng
    • 📁 104_移行要件（いこうようけん）
      • 📄 データ移行方針（いこうほうしん） — Chính sách di chuyển dữ liệu
      • 📄 移行計画書（いこうけいかくしょ） — Kế hoạch migrate
    • 📁 ※※old

2. Quy trình Hearing — ヒアリング（ひありんぐ）​

ヒアリング là quá trình phỏng vấn khách hàng để nắm bắt yêu cầu. Đây là kỹ năng cốt lõi của SE（システムエンジニア）.

Trước buổi Hearing​

  1. 事前準備（じぜんじゅんび） — Chuẩn bị trước:

    • Nghiên cứu nghiệp vụ hiện tại của khách hàng
    • Chuẩn bị ヒアリングシート với danh sách câu hỏi
    • Xác nhận thành phần tham dự (参加者 / さんかしゃ)

  2. Cấu trúc ヒアリングシート cơ bản:

📋 ヒアリングシート — テンプレート

日時（にちじ）: 2025/01/20
場所（ばしょ）: 会議室B / オンライン
参加者（さんかしゃ）: 顧客側 田中様、ベンダー側 山田

確認事項（かくにんじこう）:

  1. 現状（げんじょう）の業務フローを教えていただけますか？
  2. 現状システムの課題（かだい）は何ですか？
  3. 新システムで実現したいことは？
  4. ユーザー数（にんずう）・処理件数の規模は？
  5. リリース目標時期（もくひょうじき）はいつですか？

Sau buổi Hearing​

  • 議事録（ぎじろく） — Biên bản họp phải gửi trong vòng 24時間以内（じかんいない）
  • Ghi rõ: 決定事項（けっていじこう）/ 宿題（しゅくだい）/ 次回日程（じかいにってい）
  • Khách hàng phải 確認・承認（かくにん・しょうにん） nội dung biên bản

3. Phân loại yêu cầu — 要件の種類（ようけんのしゅるい）​

Yêu cầu nghiệp vụ — 業務要件（ぎょうむようけん）​

Mô tả WHAT — hệ thống cần làm gì theo góc nhìn người dùng

  • Quy trình nghiệp vụ hiện tại (As-Is) và tương lai (To-Be)
  • Các rule nghiệp vụ (業務ルール / ぎょうむるーる)
  • Danh sách màn hình và chức năng

Ví dụ: "受注入力（じゅちゅうにゅうりょく）画面では、顧客コードを入力すると自動で顧客名が表示される"

Yêu cầu hệ thống — システム要件（しすてむようけん）​

Mô tả HOW — hệ thống thực hiện như thế nào về mặt kỹ thuật

Yêu cầu phi chức năng — 非機能要件（ひきのうようけん）​

観点（かんてん）Ví dụ cụ thể
性能（せいのう）画面表示は3秒以内 / Response time ≤ 3s
可用性（かようせい）稼働率99.9%以上 / Uptime ≥ 99.9%
セキュリティログイン失敗5回でアカウントロック
拡張性（かくちょうせい）ユーザー数1万人まで対応
移行性（いこうせい）既存データを100%移行
保守性（ほしゅせい）ドキュメント整備、ソースコード管理

4. Quản lý thay đổi yêu cầu — 要件変更管理（ようけんへんこうかんり）​

Đây là điểm thường gây mâu thuẫn nhất giữa vendor và khách hàng.

Quy trình xử lý thay đổi​

Bảng quản lý thay đổi — 変更管理表（へんこうかんりひょう）​

No要求内容要求者受付日影響対応方針ステータス
CR-001○○画面に検索機能追加田中様01/15+3日, +5万円承認対応中
CR-002CSV出力形式変更鈴木様01/20なし承認完了

スコープクリープ（Scope Creep） — Tình trạng phạm vi dự án bị mở rộng liên tục mà không có kiểm soát. Đây là một trong những nguyên nhân chính làm dự án chậm tiến độ.

5. Sơ đồ nghiệp vụ — 業務フロー図（ぎょうむふろーず）​

Tài liệu trực quan hóa quy trình nghiệp vụ. Dùng swim lane diagram để phân biệt rõ ai làm gì.

【受注処理フロー（じゅちゅうしょりふろー）】

Checklist — Hoàn thành 要件定義​

  • ヒアリング đã được thực hiện với đầy đủ stakeholder
  • 議事録 đã được khách hàng xác nhận
  • 業務フロー図 đã được vẽ (As-Is và To-Be)
  • 機能一覧 đã liệt kê đủ và được phân ưu tiên (MoSCoW)
  • 非機能要件 đã được định lượng cụ thể
  • 用語集 đã thống nhất giữa vendor và khách hàng
  • 移行要件 đã được xác định rõ ràng
  • 要件定義書 đã được 顧客承認（こきゃくしょうにん） chính thức